Hải đội Hoàng Sa thực thi chủ quyền

Tượng đài đội Hoàng Sa kiêm quản Bắc Hải. Ảnh: Trí Nguyễn - vnexpressNhiệm vụ nặng nề , công việc gian truân , biển khơi khó lường , trong lúc phương tiện của thời đó còn rất thô sơ nên các dân binh trong đội Hoàng Sa Đại khái luôn phải đối mặt với cái chết. Thế nhưng trong nhiều thế kỷ qua , các đội hùng binh của hải phận Hoàng Sa và Trường Sa đã Đại khái liên tục ra khơi xác lập và thực thi chủ quyền của người Việt Nam trên hai quần đảo này. Hầu hết các tài liệu cổ có ghi chép về đội Hoàng Sa đều cho thấy đội này bắt đầu Lộ rõ ra từ thời những chúa Nguyễn đi hàng đầu đặt chân đến xứ đường trong. Theo TS Nguyễn Nhã , chúng tôi có cơ sở để kết luận đội Hoàng Sa ra đời sớm nhất từ thời chúa Nguyễn Phúc Lan ( 1635-1648 ) , hay chắc chắn là từ thời chúa Nguyễn Phúc Tần ( 1648-1687 ) , bởi chính vào thời này , các thuyền của đội Hoàng Sa mới đi vào cửa Eo ( Thuận An ) và nộp sản vật tại chính dinh Phú Xuân. Trải qua bao thăng trầm của lịch sử , đội Hoàng Sa vẫn tồn tại và hoạt động dưới nhiều triều đại khác nhau. Một năm sau khi lên ngôi hoàng đế , năm Gia Long thứ 2 ( 1803 ) vua ra chỉ dụ cho đội Hoàng Sa nối tiếp công việc như cũ. Đại Nam Thực Lục Chính Biên có chép rõ: "Cai cơ Võ Văn Phú làm thủ ngự cửa biển Sa Kỳ , sai mộ dân ngoại tịch lập làm đội Hoàng Sa”. Từ năm 1816 , vua Gia Long bắt đầu cử thủy sư đi cùng với đội Hoàng Sa. Đến năm Minh Mạng thứ 17 ( 1836 ) , những hoạt động của đội Hoàng Sa và thủy sư trên hải phận Hoàng Sa và Trường Sa đã trở thành lệ thường hàng năm theo sách Khâm Định Đại Nam Hội Điển Sự Lệ ghi lại. Toàn cảnh đảo Lý Sơn tức đảo Ré ( Quảng Ngãi ) Theo chính sử triều Nguyễn ghi lại , hàng năm đội Hoàng Sa bắt đầu đi biển từ tháng 3 âm lịch đến tháng 8 âm lịch thì về. Đây rõ ràng là thời gian rất thuận lợi cho việc đi biển trong lĩnh vực Hoàng Sa và Trường Sa. Hầu hết các tài liệu cũng cho biết đi từ đảo Ré ( đảo Lý Sơn ) đến nơi bắt đầu hoạt động ở Hoàng Sa mất 3 ngày 3 đêm. Trong 6 tháng đội Hoàng Sa nối tiếp đi bốn bề trên biển để thực hiện nhiệm vụ được triều đình giao phó. Đó là các công việc thu gom các sản vật từ các tàu đắm , các thuỷ sản quý từ hải phận phía bắc quần đảo Hoàng Sa , kiêm quản canh gác các đội khác cùng làm nhiệm vụ nhưng ở lĩnh vực khác như đội Bắc Hải ở phía nam ( tức quần đảo Trường Sa ). Về sau , đội còn đảm nhiệm thêm việc đi xem xét , đo đạc thủy trình , vẽ bản đồ vùng quần đảo Hoàng Sa. Nhiệm vụ này bắt đầu từ thời Gia Long mới được ghi trong chính sử. Riêng về nhiệm vụ thám thính , canh gác ngoài biển , trình báo về các bọn tàu ô thì bắt đầu có ghi từ năm Gia Long thứ 3 ( 1804 ). Nhiệm vụ của đội Hoàng Sa không chỉ thuần túy về kinh tế , khai thác tài nguyên mà còn làm các công việc phục vụ cho chức năng quản lý nhà nước. Như vậy , quá trình hoạt động của đội Hoàng Sa và các đội kiêm quản khác Ấy là quá trình xác lập và thực thi chủ quyền trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa liên tục , kéo dài trong nhiều thế kỷ ( từ đầu thế kỷ XVII đến thế kỷ XIX ) và tuân theo quy tắc rõ ràng của nhà nước phong kiến Việt Nam. Tượng đài hải đội Hoàng Sa ở Lý Sơn sừng sững nhìn ra quần đảo Hoàng Sa. Ảnh: Tuổi trẻĐội Hoàng Sa là một tổ chức khá đặc biệt trong thời kỳ các chúa Nguyễn ở đường trong. Đó là một tổ chức vừa mang tính dân sự vừa mang tính quân sự , vừa tư nhân vừa Nhà nước; vừa có chức năng kinh tế vừa có chức năng quản lý nhà nước trên một vùng Đông nhiều của Biển Đông thời ấy. Theo Phủ Biên Tạp Lục của Lê Quý Đôn , thời Chúa Nguyễn đã đặt lệ mỗi năm lấy 70 suất đinh để sung vào đội Hoàng Sa , chính yếu lấy người của xã An Vĩnh , đảo Ré ( Quảng Ngãi ). Ngay từ khi trấn nhậm phương Nam , các chúa Nguyễn đã nhận thấy hải phận Đông không chỉ là nơi có nhiều báu vật mà còn là cửa ngõ có tính chiến lược để trấn giữ phần đất liền nên đã rất Hữu ý thức xác lập và thực thi chủ quyền trên hải phận này. Do điều kiện thời tiết hà khắc nên mỗi năm chỉ có khả năng đưa người ra hải phận Hoàng Sa và Trường Sa một thời gian khoảng 6 tháng. Bởi vậy , hàng năm tuyển trạch các con trai nhanh nhẹn , thạo đi biển , thông hiểu luồng lạch của đảo Ré để sung vào đội Hoàng Sa. Nhiệm vụ của đội rất nặng nề và công việc gian truân , nên các dân binh của đội Hoàng Sa đều biết rằng họ luôn đối mặt với cái chết. Chính bởi thế mà ngoài lương thực , nước uống các dân binh còn mang theo một vài chiếu , 7 sợi dây mây và 7 cái đòn tre. Nếu chẳng may có mệnh hệ nào ở giữa biển khơi thì dùng chiếu ấy quấn xác , đòn tre để nẹp và lấy dây mây bó lại rồi thả xuống biển. Chiếc thẻ tre nhỏ ghi rõ danh tiếng , quê quán , phiên hiệu đơn vị của người mất được cài kỹ trong bó chiếu để những ai vớt được còn nhận biết. Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa Tại đảo Ré hiện còn Âm Linh Tự tức miếu Hoàng Sa , ở thôn Tây , xã Lý Vĩnh , tức phường An Vĩnh xưa và Âm Linh Tự ngoài trời ở xã Lý Hải , tức phường An Hải xưa. Hiện còn tục tế đình và lễ khao quân tế sống để tiễn dân binh hải đội Hoàng Sa lên đường làm nhiệm vụ hàng năm vào ngày 20 tháng 2 âm lịch. Trên đảo Lý Sơn ngày này có nhiều Nhà ở còn gia phả và bàn thờ những người là lính Hoàng Sa như nhà ông Phạm Quang Tỉnh ở thôn Đông , xã An Vĩnh có nhà thờ và gia phả ông tổ Pham Quang Ảnh - người được vua Gia Long cử làm đội trưởng đội Hoàng Sa năm 1815. Trong ký ức của người dân Lý Sơn còn khắc ghi những câu chuyện hùng tráng lưu truyền từ ông bà ông vải. Như câu chuyện về Chánh đội trưởng suất đội Phạm Hữu Nhật phụng chỉ Minh Mạng ( 1836 ) dẫn đoàn thuyền của đội Hoàng Sa ra Biển Đông cắm mốc , dựng bia chủ quyền , đo đạc vẽ bản đồ , trồng trọt cối , thu gom hải vật trong 6 tháng ròng rã , kể từ đó công việc này thành lệ hàng năm. Không ai rõ Phạm Hữu Nhật đã đi bao nhiêu chuyến , nhưng có một điều chắc chắn là sau cuối cùng ông đã đi mãi không về. Người thân đã phải ngậm ngùi an táng ông bằng nấm mộ chiêu hồn không hài cốt. Giang sơn khắc ghi công ơn của ông bằng việc Mệnh danh Hữu Nhật cho một hòn đảo lớn ở phía nam quần đảo Hoàng Sa. Thả thuyền tưởng nhớ các hùng binh canh gác đảo Hoàng SaTheo sử sách ghi lại , địa bàn hoạt động của đội Hoàng Sa rất rộng. Khởi đầu là những đảo gần bờ nhất , song trong vòng 6 tháng hàng năm từ năm này qua năm khác đội Hoàng Sa đã mở mang phạm vi hoạt động khắp các đảo lưu li trên Biển Đông gồm quần đảo Hoàng Sa và kiêm quản đội Bắc Hải hoạt động trên địa bàn quần đảo Trường Sa. Theo TS Nguyễn Nhã , hoạt động của đội Hoàng Sa tới các đảo phía bắc gần phủ Liêm Châu , Hải Nam ( Trung Quốc ) , phía nam tiếp tới Côn Lôn , Hà Tiên. Dù cho chính đội Hoàng Sa không đủ lực lượng tự mình đi bốn bề song lại kiêm quản các đội khác nên phạm vi hoạt động của các đội rất rộng , khắp các đảo trên Biển Đông chạy dài ngoài khơi dọc các tỉnh miền Trung , từ phía tây nam đảo Hải Nam xuống tới vùng Trường Sa hiện tại. Đội Hoàng Sa sử dụng một loại thuyền buồm nhẹ và nhanh nên dễ dàng né tránh các đá lưu li cũng như dễ dàng cập được vào bờ các đảo lưu li như ở Hoàng Sa và cũng thích hợp với tình cảnh của dân chài hải phận Sa Kỳ , đảo Ré. Ông Phạm Thoại Tuyền , hậu duệ đời thứ 5 thắp nhang bên mộ gió của Chánh suất đội trưởng Phạm Hữu NhậtViệc lập thêm nhiều hải đội có nhiệm vụ như đội Hoàng Sa hoạt động trên các địa bàn khác cho thấy triều đình nhà Nguyễn càng ngày càng phát Lộ rõ ra thêm nhiều đảo lưu li trên một lĩnh vực hết sức Đông nhiều của Biển Đông. Nhu cầu tìm hiểu , khai thác , đo đạc và quản lý các hải phận đảo này khiến cho Công việc của đội Hoàng Sa và các đội khác thêm nặng nề. Nhà Nguyễn vẫn để cho đội Hoàng Sa kiêm quản là Hữu ý tập kết vào một đầu mối hầu có khả năng nắm rõ và rà soát được tình hình trên Biển Đông. Trước đề nghị đó , người quản thúc đội Hoàng Sa phải là vị quan lớn hơn , được phong tước Đại khái cai đội Thuyên Đức Hầu , Phú Nhuận Hầu để đủ uy thế , quyền hành thực thi chức trách lớn hơn. Rõ ràng , quy mô rà soát và quản lý các hải phận , đảo trên Biển Đông của nhà Nguyễn càng ngày càng mở mang cùng với việc Thêm lên tinh thần xác lập và thực thi chủ quyền của triều đại phong kiến này trong thời gian từ thế kỷ thứ XVII đến đầu thế kỷ XX tại hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Nhóm PV Biển ĐôngNhững bằng cứ Lịch sử và cơ sở pháp lý khẳng định chủ quyền Việt Nam tại Hoàng Sa và Trường SaKỳ 1: Vài nét địa lý thiên nhiên thuộc hải phận Việt NamKỳ 2: Chủ quyền của Việt Nam ở Hoàng Sa và Trường Sa từ thế kỷ XV đến thế kỷ XVIIIKỳ 3: Chủ quyền biển đảo của Việt Nam từ các bản đồ trong lịch sửKỳ 4: Chủ quyền Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam trong thư tịch triều NguyễnKỳ 5: Thực thi chủ quyền ở Hoàng Sa và Trường Sa của các triều đại Việt Nam
.